Nederlandse poppodia hebben gezamenlijk onderzocht hoe bezoekers naar concerten en evenementen reizen. Daaruit blijkt dat veel bezoekers hun vervoerskeuze al maken bij het kopen van een ticket, vooral op basis van comfort en reistijd. Jaarlijks trekken de podia miljoenen bezoekers, goed voor flink wat reisbewegingen in en rond steden en regio’s. Het onderzoek laat zien hoe concertbezoekers reizen en waar poppodia hen daarin beter kunnen ondersteunen.
Het onderzoek is gebaseerd op ruim 11.000 ingevulde enquêtes onder bezoekers van zeventien poppodia in verschillende steden in Nederland, waaronder Amsterdam, Utrecht, Tilburg, Nijmegen en Haarlem. Het is uitgevoerd in samenwerking met onderzoeksbureau Goudappel, met ondersteuning van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Gezamenlijk inzicht in bezoekersmobiliteit
Jaarlijks reizen naar schatting ruim zeven miljoen bezoekers naar Nederlandse poppodia. De manier waarop zij reizen heeft invloed op bereikbaarheid, drukte in de stad en de directe omgeving van podia. Uit eerder onderzoek kwam al naar voren dat bezoekersverkeer de grootste milieupost is voor podia, gemiddeld zo’n 53% van de totale uitstoot. Door het reisgedrag van bezoekers gezamenlijk te onderzoeken, ontstaat een helder beeld van hoe concertbezoekers zich verplaatsen. Dit laat zien waar verschillen zitten tussen podia en regio’s en welke factoren invloed hebben op de vervoerskeuze van bezoekers – en dus waar kansen liggen om slimmer en duurzamer te reizen.
Reiskeuze vaak al bij aankoop ticket
Uit het onderzoek blijkt dat veel bezoekers hun vervoersmiddel al bepalen op het moment dat zij een ticket kopen. Comfort en reistijd spelen daarbij een belangrijke rol; kosten zijn vaak een tweede factor. Sommige bezoekers nemen duurzaamheid mee in hun keuze, maar dat is meestal niet doorslaggevend. Slechts een minderheid van de bezoekers overweegt actief alternatieve vervoersmiddelen.
“Als sector zien we het als onze taak om duurzame reisopties zo makkelijk en aantrekkelijk mogelijk te maken. Juist omdat veel bezoekers hun vervoerskeuze al maken op het moment dat ze een ticket kopen, ligt daar een enorme kans om duurzame keuzes vanzelfsprekender te maken,” zegt Lobke Borsboom, adjunct-directeur van Patronaat en één van de oprichters van community of practice Genoeg Gewaste.
Verschillen tussen poppodia
Het onderzoek laat ook zien dat de manier waarop bezoekers reizen sterk afhangt van de ligging van het poppodium. In grote steden met veel en frequente OV-verbindingen reizen bezoekers relatief vaak met de trein of ander openbaar vervoer, vaak gecombineerd met de fiets voor het laatste stuk van de reis. In middelgrote steden speelt de auto een grotere rol, al blijft de fiets belangrijk. In kleinere steden en regio’s is er een mix van fietsgebruik uit de directe omgeving en autogebruik uit de regio. Bij locaties buiten de stad is de auto het dominante vervoermiddel, mede doordat openbaar vervoer daar minder goed beschikbaar is. Deze verschillen hangen sterk samen met de bereikbaarheid en locatie van een poppodium en laten zien dat er geen one-size-fits-all aanpak is.
Startpunt voor vervolgstappen
Het onderzoek vormt een eerste gezamenlijke meting van bezoekersmobiliteit bij Nederlandse poppodia. De resultaten bieden een basis om in de komende jaren verder te kijken wat in de praktijk werkt en waar verbeteringen mogelijk zijn. De resultaten laten ook zien waar poppodia concreet verschil kunnen maken. Zo kunnen zij bezoekers beter informeren op twee momenten: bij het kopen van een ticket en vlak voor het evenement. Daarnaast vraagt de aanpak om maatwerk per locatie, bijvoorbeeld door openbaar vervoer en fietsen te stimuleren in steden en juist in te zetten op carpoolen, pendelvervoer of P+R-oplossingen bij minder goed bereikbare locaties. Juist in die momenten liggen kansen om bezoekers te verleiden tot andere keuzes. De komende jaren ligt de uitdaging dan ook niet alleen in inzicht, maar vooral in actie.
Sander Louwers, manager Hospitality bij Poppodium 013, legt uit: “Er liggen nog volop kansen. Jaarlijks reizen ruim zeven miljoen concertbezoekers naar de Nederlandse poppodia. Door hen te helpen een bewustere reiskeuze te maken, zetten we al een belangrijke stap. De volgende uitdaging is om de drempel voor klimaatneutraal reizen verder te verlagen.”
De deelnemende poppodia gaan de komende tijd gezamenlijk en met lokale partners en politiek verder onderzoeken hoe zij bezoekers al tijdens het aankoopproces kunnen stimuleren en ondersteunen bij duurzame vervoerskeuzes.
Waarom dit rapport relevant is voor de hele cultuursector
Hoewel het onderzoek is uitgevoerd onder 17 poppodia, gaat het in de kern over één vraag die voor iedere culturele instelling speelt: hoe reizen bezoekers naar een culturele bestemming, en hoe kun je dat reisgedrag verduurzamen? Bezoekers van een filmhuis, theater, museum of bibliotheek maken vergelijkbare afwegingen rond comfort, reistijd, kosten en beschikbare alternatieven. Die afwegingen verschillen sterk per locatietype: binnenstad, stadsrand, regio of buitengebied. De clustering die het rapport hanteert (metropool, stad, regio, buiten) en de tweefase-aanpak rond tickerverkoop en vlak voor het bezoek, zijn één op één bruikbaar voor andere disciplines. De vragenlijst in bijlage 5.3 is bovendien herhaalbaar in te zetten als nulmeting voor je eigen organisatie.
Drie inzichten die voor de hele sector gelden
- Het ticketkoopmoment is het sterkste sturingsmoment. De meeste bezoekers leggen hun reiskeuze direct bij aankoop vast, bij vrijwel élke modaliteit en élk type locatie. Duurzame reisinformatie hoort dus niet ná, maar tíjdens het bestelproces.
- Locatieprofiel bepaalt de mobiliteiskeuze, niet de discipline. Een museum in een buitenwijk en een poppodium in een buitengebied delen veel dezelfde mobiliteitsuitdagingen: auto-afhankelijkheid en beperkt OV. De clustering metropool/stad/regio/buiten is daardiir bruikbaarder dan een indeling op kunstvorm.
- Comfort en reistijd winnen het van duurzaamheid als motief, behalve bij bezoekers die al voor de fiets of trein kiezen. Beleid dat duurzame opties simpeler, sneller of comfortabeler maakt is dus effectiever dan campagnes die appelleren aan duurzaam gedrag.
Benieuwd hoe het rapport toepasbaar is binnen jouw discipline? Download hier de leeswijzer ontwikkeld door het werkpakket Emissieloze Mobiliteit.
