Dossier Duurzame Bibliotheek

Duurzaamheid staat hoog op de agenda van veel gemeentes en provincies. Ook bibliotheken kunnen actief bijdragen aan een duurzamere maatschappij. Dit dossier ondersteunt je bij het (verder) verduurzamen van de bibliotheekorganisatie.

Onderzoek: welke rol kunnen bibliotheken spelen op het gebied van duurzaamheid?

In opdracht van de provincie Zuid-Holland keek Probiblio samen met duurzaamheidspecialist PHI-Factory vanuit 2 invalshoeken naar duurzaamheid: als onderdeel van de bedrijfsvoering en als onderdeel van de programmering van bibliotheken. Vragen waar in het onderzoek antwoorden op worden gezocht zijn onder andere:

• wat verstaan we onder duurzaamheid?
• hoe gaan overheden hiermee om?
• hoe krijgen bibliotheken mogelijk te maken met duurzaamheid (denk aan de klimaataanpak)?
• wat is de huidige situatie wat betreft duurzaamheid in de interne bedrijfsvoering en de kernactiviteiten van bibliotheken?
• wat zijn de uitdagingen, mogelijkheden en kansen voor bibliotheken?

Hoe organiseer je duurzaamheid in jouw bibliotheek?

Duurzaamheid wordt voor steeds meer bibliotheekorganisaties een belangrijk onderdeel van het beleid. Maar hoe zorg je ervoor dat het een structureel onderdeel wordt van de visie én dat het gedragen wordt door alle medewerkers? Start met deze 6 tips:

1. Haal het MT en directie aan boord
2. Stel een ‘green team’ samen
3. Vergroot het interne draagvlak
4. Houd een actielijst bij
5. Formuleer een concreet doel
6. Schakel experts in

Inspirerende praktijkvoorbeelden

We verzamelen mooie voorbeelden van verduurzaming in bibliotheken. Lees de interviews:

• De duurzame personeelsattenties van Bibliotheek aan den IJssel
• De interne marktplaats van Cpunt
• Hoe De Boekenberg de bedrijfsvoering verduurzaamde met Duurzaam Gastvrij certificering
• Afgeschreven boeken duurzaam verwerken bij Bibliotheek IJmond Noord
• De Meemaaktuin van Bibliotheek Zuid-Kennemerland
• Bibliotheek Rijn en Venen: “Verantwoord inkopen is onderdeel van ons beleid”
• Van keurmerk tot samenwerking: DOK Delft kiest bewust groen

Duurzame bedrijfsvoering van de bibliotheek

Bibliotheken kunnen het goede voorbeeld geven door hun bedrijfsvoering te verduurzamen. Experts, een certificaat of menukaart helpen om stappen te zetten op dit lastige terrein.

Hoe kunnen bibliotheken de bedrijfsvoering verduurzamen?

Welke wet- en regelgeving komt er op bibliotheken af? En wat zijn de eerste stappen die je kunt zetten om je bedrijfsvoering te verduurzamen? In deze video legt Michael van der Meer, Circulaire Economie Versneller bij PHI Factory, uit waarom het voor bibliotheken belangrijk is om te verduurzamen en hoe ze dat kunnen doen. Het webinar start met een algemene introductie over de noodzaak tot het overgaan op een circulaire economie, waarin we zuiniger zijn op onze energie en grondstoffen.

De 9 aandachtspunten voor een duurzame bedrijfsvoering

1. Implementeer energiebesparende maatregelen: denk hierbij aan LED verlichting, uitzetten van elektronische apparaten, sensoren op de verlichting.
2. Stap over naar groene stroom en groen gas: dit levert direct een grote milieuwinst op. Waar grijze stroom een emissiefactor van 0,649 kg CO2 per kWh heeft is dit voor groene stroom vrijwel niks tot zelfs 0,000 kg CO2 per kWh30. Kies daarbij voor een echt duurzame leverancier.
3. Neem duurzaamheid mee als eis bij inkoop.
4. Faciliteer afvalscheiding en zorg ook dat stromen gescheiden worden verwerkt door de afvalverwerker.
5. Geef de voorkeur aan biologisch afbreekbare en duurzame schoonmaakmiddelen.
6. Gebruik een slimme inrichting: hierdoor kunnen gedeeltes apart verwarmd worden en kan er zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van natuurlijk licht.
7. Gebruik waterbesparende kranen en spoelsystemen voor de toiletten.
8. Duurzame mobiliteit: hoe komen werknemers naar de bibliotheek? Faciliteer duurzame alternatieven.
9. Ga voor een Duurzaam Gastvrij-certificaat.

De rol van bibliotheken in de energietransitie

Het kan je niet ontgaan zijn: Nederland zit midden in de energietransitie. Overal zetten we stappen om het gebruik van fossiele brandstoffen zoveel mogelijk te beperken en over te stappen op hernieuwbare energie, uit bijvoorbeeld wind of zon. Ook in het besparen van energie via bijvoorbeeld zuinige apparatuur of isolatie van het gebouw is veel winst te behalen. Daarnaast geldt: verdienen de maatregelen zich in vijf jaar terug? Dan is het zelfs verplicht (voor de eigenaar van het pand) deze te nemen!

9 tips om energie te besparen

In samenwerking met PHI Factory hebben we een aantal stappen en bijhorende maatregelen en hulpmiddelen op een rijtje gezet:

1. Zoek uit aan welke wettelijke verplichtingen moet voldoen middels de tool wetchecker energiebesparing (Rijksoverheid).
2. Ga in gesprek met de eigenaar/huurder over welke verantwoordelijkheden bij wie liggen. Onthoud: jullie zijn samen verantwoordelijk voor verduurzaming!
3. Voer een 0-meting uit op je werkelijke verbruik. Dit kan bijvoorbeeld met de rekentool van WEii.
4. Krijg de energieslurpers in beeld voor jouw bibliotheek.
5. Vergelijk de uitkomst van de 0-meting met de wettelijke verplichtingen om inzichtelijk te maken welke stappen je nog moet nemen.
6. Inventariseer welke duurzame energiebesparende oplossingen passen bij jouw bibliotheek.
7. Maak duidelijke afspraken met je eigenaar/verhuurder over passende energiemaatregelen en de financiering hiervan en leg dit vast in een contract en routekaart.
8. Aan de slag met het uitvoeren van de maatregelen!
9. Monitor de voortgang zodat je jouw ambities en de wettelijke verplichtingen op tijd behaald.

Ben je geïnteresseerd in het collectief inkopen van energie? Als lid van de VOB kun je gebruik maken van aantrekkelijke tarieven voor energie, en van adviesdiensten van EnergieLive. Kijk voor meer informatie over dit ledenvoordeel op de website van de VOB.

Verduurzamen met een certificering Duurzaam Gastvrij

Wil jij je bedrijfsvoering verduurzamen maar weet je niet waar je moet beginnen? Dan kan het behalen van dit keurmerk een nuttig middel zijn. Niet alleen staan alle normen helder beschreven; aan het eind van het traject is de certificering een mooie kroon op al het werk. Zo kun je aan alle bibliotheekbezoekers kenbaar maken dat duurzaamheid voor jouw organisatie belangrijk is.

Verduurzamen met De Groene Menukaart voor bibliotheken

Voor huurders en eigenaren die hun gebouw willen verduurzamen is de Groene Menukaart voor Bibliotheken een handige tool. Via deze website kunnen organisaties een beeld vormen en handvatten krijgen bij wat er komt kijken om hun (gehuurde) pand te verduurzamen.

De menukaart biedt:

• een opsomming van de maatregelen voor fysieke verduurzaming voor elk type gebouw, van spouwmuurisolatie en ledverlichting tot vergroening van daken.
• een overzicht van regelgeving en eisen die de diverse gemeentes hierover voeren.
• een rekentool voor de besparingsmogelijkheden door energieverbruik en oppervlakte in te voeren.
• een overzicht van gemeentelijke, provinciale en nationale financieringsmogelijkheden van landelijke fondsen voor het verduurzamen van een monument tot provinciale subsidies en leningen voor zowel (particuliere) pandeigenaren als huurders.

Duurzaamheid in programmering en collectie

Het bieden van programmering en voorlichting is één manier om als bibliotheek invloed uit te oefenen op het verduurzamen van de samenleving.

Waarom aandacht besteden aan duurzaamheid in de collectie en programmering?

1. Duurzaamheid is een actueel en veelomvattend thema. In het nieuws komen onderwerpen rondom energie besparen, klimaatverandering en natuur regelmatig langs. Als laagdrempelige plek is de bibliotheek als geen ander geschikt bezoekers te informeren en inspireren als het om dit thema gaat.
2. Bezoekers zijn in toenemende mate geïnteresseerd in dit thema, zeker de kinderen van nu en de klanten van de toekomst.
3. Tegelijkertijd biedt duurzaamheid voor bibliotheken ook handvatten om nieuwe doelgroepen aan te boren.

3 gouden tips om bezoekers te inspireren over duurzaamheid

Een kledingruil? Een RepairCafé? Of een themacollectie rondom natuur in de stad? Deze en vele andere ideeën passeerden de revue tijdens een door Probiblio georganiseerde themadag. Ruim veertig programmamakers en collectiespecialisten bogen zich gezamenlijk over het thema Duurzaamheid. Met deze 3 tips informeer en inspireer jij jouw bezoekers over dit actuele thema.

Tip 1: Maak programmering die mensen in het hart raakt
Tip 2: Geef het publiek een podium
Tip 3: Wees creatief met afgeschreven boeken

Lees het volledige artikel via de link hieronder!