Tilburgs filmhuis Cinecitta beperkt duurzaamheid niet tot techniek en gebouw, maar maakt het ook actief zichtbaar in de inhoud en ervaring. Zo organiseert het filmhuis jaarlijks het Tilburgs Architectuur Filmfestival (TIAFF), met steeds een nieuw thema rond leefomgeving, duurzaamheid en circulariteit. Tijdens het festival komen film, lezingen en debat samen om bewustzijn te creëren over de kwaliteit van onze dagelijkse leefomgeving.
Elk jaar staat een actueel thema centraal, dat wordt verkend vanuit verschillende perspectieven met bijzondere films, inspirerende sprekers en verdiepende gesprekken. In het verleden kwamen ‘Who’s got the power’ (2025), ‘Habitat’ (2024) en ‘The Elements’ (2023) voorbij, in 2026 is het thema ‘Messy realities’. Door een mix van inhoud, ontmoeting en sfeer, onderzoekt TIAFF de wisselwerking tussen architectuur, ruimte en samenleving en biedt het zowel professionals als liefhebbers van maatschappelijke verhalen inspiratie, nieuwe inzichten en verrassende filmervaringen. Deze mix van inhoud, ontmoeting en sfeer, zorgt er voor dat TIAFF de thematiek op een toegankelijke manier tot een breed publiek kan brengen.
Messy Realities
De werkelijkheid is gelaagd, tegenstrijdig en voortdurend in beweging.
Hoe ontwerpen we voor een wereld die zich niet laat vereenvoudigen?
Dat is de inzet van TIAFF 2026: Messy Realities.
De werkgroep voor de editie van 2026 kwam steeds terug bij dezelfde constatering: de wereld wordt niet overzichtelijker, maar complexer. Niet complicated — oplosbaar met voldoende expertise — maar complex: relationeel, veranderlijk, vol waardenconflicten en onvoorspelbare gevolgen.
Ondertussen blijft architectuur haar ontwerpen veelal presenteren als strakke, coherente en controleerbare oplossingen. Dat spanningsveld werd het vertrekpunt van het thema.
Ze beginnen bij de (fe)male gaze: wie kijkt, wie bepaalt het perspectief, wie bepaalt de norm? De gaze gaat niet alleen over mannelijk of vrouwelijk kijken. Het gaat over wie de norm belichaamt — en wie daarvan afwijkt. Over perspectieven gevormd door gender, etniciteit, klasse en lichamelijke normen. In film is dat een bekend debat. In architectuur minder expliciet, terwijl ontwerp óók bepaalt wat zichtbaar wordt en wat niet.
Tegelijk leven we in wat René Boer de smooth city noemt: een wereld die frictie wil wegontwerpen. Sociologen als Gottdiener en Hannigan beschreven enkele decennia geleden al hoe stedelijke ruimte wordt gecommodificeerd en gestileerd. Rond de eeuwwisseling schreven Castells en Latour over de toenemende dominantie van complexe netwerken van menselijke en niet-menselijke actoren.
Recenter trok het essay Deep Participation dat Adeola Enigbokan voor CAST schreef de aandacht. Verschil niet gladstrijken of uitwissen, maar gelaagdheid en conflict erkennen als onderdeel van ontwerp, met daarin een belangrijke rol voor participatie. Aan haar essay ontlenen we ook onze thematitel: messy realities.
Vanuit deze denklijnen ontwikkelden we drie subthema’s waarlangs we het festivalprogramma hebben opgebouwd:
- Wie bepaalt de norm, het dominante perspectief van ontwerp?
- Ontwerpen voor een complexe wereld in continue beweging
- Impact & onvoorspelbare gevolgen van ontwerp
Met Messy Realities houden we geen pleidooi voor het oplossen van rommeligheid. We nodigen uit om complexiteit niet te reduceren, maar te begrijpen — en er als ontwerper, opdrachtgever of betrokkenen verantwoordelijkheid in te nemen.
